Soru ve Yanıtlar

İleri yaştaki kalça kırıklarında asıl sorun yalnız kemik değil, hareketsizliğin kendisidir. Yatağa bağlı geçen her gün akciğer sorunları, damar tıkanıklığı, bası yarası ve kas kaybı riskini artırır.

Bu nedenle genel durumu ameliyata elverişli olan hastalarda cerrahiyi mümkün olan en kısa sürede planlarım. Amaç kemiği onarmaktan çok, kişiyi bir an önce ayağa kaldırmak ve kırıktan önceki hayatına döndürmektir.

Gecikme bazen kaçınılmazdır: kan sulandırıcı kullanımı, kontrolsüz şeker veya kalp sorunları gibi durumlar önce düzenlenmelidir. Bu değerlendirme ortopedi, anestezi ve dahiliyenin birlikte yaptığı bir değerlendirmedir.

Kırık iyileştikten sonra takılan plak ve vidaların rutin olarak çıkarılması gerekmez. İmplant sorun çıkarmıyorsa yerinde bırakmak çoğu erişkinde makul bir seçenektir.

Çıkarmayı düşündüğüm başlıca durumlar şunlardır: implantın cilde yakın durup rahatsızlık ve tahriş yaratması, tendon veya eklem hareketini engellemesi, enfeksiyon varlığı, implantın gevşemesi ya da kırılması. Çocuklarda ve büyüme çağındaki gençlerde yaklaşım erişkinden farklıdır.

Çıkarma da bir ameliyattır; kendi riskleri ve yeni bir iyileşme süreci vardır. Bu nedenle kararı “dursun mu çıksın mı” diye değil, “çıkarmanın somut bir yararı var mı” diye sorarak veririm.

Alçı çıktıktan sonra bir süre şişlik, tutukluk ve cilt görünümünde değişiklik olması beklenen bir durumdur. Hareketsiz kalan bölgede kas incelmesi ve eklem sertliği ortaya çıkar; bunlar kırığın kötü iyileştiği anlamına gelmez.

Çoğu kişide tutukluk ilk haftalarda belirgin biçimde azalır, tam düzelme ise kırığın yerine ve alçıda kalınan süreye bağlı olarak birkaç ayı bulabilir. Kolu veya bacağı gün içinde kalp seviyesinin üstünde tutmak ve hekimin verdiği hareket programını aksatmadan uygulamak bu süreci kısaltır.

Şişlik giderek artıyorsa, ağrı geçmek yerine şiddetleniyorsa, bölgede ısı artışı, kızarıklık ya da uyuşma varsa bu beklenen tablo değildir; bu durumda değerlendirme geciktirilmemelidir.