Yükleniyor
Doç. Dr. Niyazi İğde Ortopedi ve Travmatoloji

On iki tedavi alanı; her birinde ameliyattan önce gelen basamak.

Her başlıkta ameliyatsız tedavi cerrahiden önce gelir. Bunun hangi alanda ne kadar sürdüğünü, cerrahiyi gündeme getiren ölçütün ne olduğunu ve bu yolu hiç beklemeyen durumları aşağıya tek cetvel hâlinde yazdım.

Tedavi Alanı
12 başlık
Yol
5 basamak
Acil Durumda
112 · en yakın acil servis

Her satır aynı üç soruyu cevaplıyor

Bu başlıkta iş nasıl başlar, ameliyatsız basamak tipik olarak ne kadar sürer, cerrahiyi gündeme getiren ölçüt nedir. Süreler genel eğilimdir; bir satırın size uymaması bir şeyin ters gittiği anlamına gelmez.

Bu satırların dayandığı beş basamak

Bu yolu beklemeyen durumlar

Aşağıdaki cetvel planlı bir tedavinin yoludur. Bazı bulgular bu yolu hiç beklemez ve aynı gün değerlendirme gerektirir. Aşağıdakilerden biri sizde varsa cetveli okumayı ve randevu almayı bırakın: en yakın acil servise başvurun veya 112'yi arayın.

Emin olamadığınız durumda daha erken değerlendirilmeyi seçin. Yanlış alarm vermenin bir maliyeti yoktur; geç kalmanın olabilir.

Beklemeden değerlendirme gerektiren bulgular

  • Yaralanma sonrası kolun veya bacağın şeklinin bozulması, üzerine basamama
  • Yaralanma bölgesinde açık yara ya da kemiğin dışarı çıkması
  • Kolda veya bacakta his kaybı, soğuma, renk değişikliği
  • Alçı veya atel altında beklenenden fazla ve artan ağrı ile şişlik
  • Bir eklemde ani şişme ve kızarıklıkla birlikte ateş
  • Çocukta ateşle birlikte topallama ya da bacağa basmama
  • Ameliyat sonrası ateş, yarada akıntı veya kızarıklığın artması
  • Baldırda tek taraflı şişlik ve ağrı; buna nefes darlığı eklenirse gecikmeden
  • Kolda veya bacakta ilerleyen güç kaybı; belden bacağa inen ağrıyla birlikte idrar ya da gaita kontrolünde değişiklik veya oturma bölgesinde uyuşma
  • Kemik ve Yumuşak Doku Tümörleri

    ele gelen şişlik, kemikte kitle
    Başlangıç Ele gelen bir şişlikle ya da başka bir nedenle çekilen görüntülemede saptanan lezyonla. Ameliyatsız süre Ameliyatsız basamak yoktur; yerine tanı ve evreleme gelir. İyi huylu lezyonların bir bölümü izlenir. Eşik Kitlenin büyüme hızı, sınırları ve derinliği belirleyicidir. Karar radyoloji, patoloji ve onkoloji ile konseyde alınır.
  • Diz Protezi Cerrahisi

    ileri diz kireçlenmesi
    Başlangıç Yıllar içinde artan, merdivende ve oturup kalkarken belirginleşen diz ağrısıyla. Ameliyatsız süre Kilo yönetimi, egzersiz, fizik tedavi ve uygun olgularda eklem içi tedavi; 3–6 ay. Eşik Gece ve dinlenme ağrısının sürmesi, yürüme mesafesinin belirgin kısalması, çorap ve ayakkabı giymede zorlanma.
  • Kalça Protezi Cerrahisi

    kalça kireçlenmesi, kalça kırığı
    Başlangıç Kasıkta ağrı ve topallamayla; yaşlıda kalça kırığında doğrudan cerrahi kararıyla. Ameliyatsız süre Kireçlenmede egzersiz, yük düzenlemesi ve fizik tedavi 3–6 ay. Kalça kırığında bu basamak yoktur. Eşik Çorap giyme ve araca binme gibi işlevlerin kaybı, gece ağrısı; kırıkta kırığın tipi ile önceki hareket düzeyi.
  • Artroskopik Diz Cerrahisi

    menisküs yırtığı, ön çapraz bağ
    Başlangıç Dönme veya burkulma sonrası ağrı ve şişmeyle; kilitlenme ve boşalma hissiyle. Ameliyatsız süre Dejeneratif yırtıkta 6–8 hafta fizik tedavi ve güçlendirme önce gelir. Eşik Mekanik belirti: eklemin kilitlenmesi, tam açılamaması, tekrarlayan boşalma. MR'da yırtık görülmesi yeterli değildir.
  • Omuz Cerrahisi

    rotator manşet yırtığı, donuk omuz
    Başlangıç Gece ağrısı, o tarafa yatamama ve kolu omuz seviyesinin üstüne kaldıramamayla. Ameliyatsız süre Kurgulanmış egzersiz ve fizik tedavi 3–6 ay; donuk omuzda 6–12 ay sürebilir. Eşik Kolu 90 derecenin üstüne aktif kaldıramama ve güç kaybı; travmatik tam kat yırtıkta karar daha erken verilir.
  • Travma ve Kırık Cerrahisi

    kırık, çıkık, kaynamama
    Başlangıç Yaralanmanın hemen ardından; şekil bozukluğu ya da açık yara varsa acil serviste. Ameliyatsız süre Dizilimi bozulmamış kırıkların önemli bölümü alçı veya atelle izlenir; süre kırığa göre değişir. Eşik Dizilim bozukluğu, eklem yüzünün ayrılması, tespitin yetersiz kalması ya da beklenen sürede kaynamama.
  • El ve El Bileği Cerrahisi

    elde uyuşma, tetik parmak
    Başlangıç Geceleri uyandıran uyuşmayla, parmakta takılmayla ya da bilek kırığıyla. Ameliyatsız süre Gece ateli, egzersiz ve seçilmiş olgularda enjeksiyon; 6–12 hafta. Eşik Uyuşmanın gün boyu sürmesi, kavrama gücünde ölçülebilir düşüş; elde kas erimesinde karar beklemez.
  • Ayak ve Ayak Bileği Cerrahisi

    ayak başparmağı eğriliği, topuk ağrısı
    Başlangıç Adım atarken artan ağrıyla, ayakkabının vurmasıyla ya da şekil bozukluğuyla. Ameliyatsız süre Ayakkabı ve tabanlık düzenlemesi, germe egzersizleri, fizik tedavi; 3–6 ay. Eşik Tabanlıkla da düzelmeyen bası nasırı ya da yara, ilerleyen dizilim bozukluğu, yürüme mesafesinin kısalması.
  • Spor Yaralanmaları

    bağ ve tendon zorlanmaları
    Başlangıç Ani dönme, burkulma ya da tekrarlayan zorlanmayla; sık tekrarlayan boşalmayla. Ameliyatsız süre Kademeli yüklenme, denge ve güç programı; 4–6 hafta, bağ yaralanmasında daha uzun. Eşik Tek ayak üstünde dengenin geri gelmemesi, süren boşalma hissi ve sporun hareketini yapamama.
  • Dirsek Cerrahisi

    tenisçi dirseği, sinir sıkışması
    Başlangıç Dirsek dış yanında ağrı ve kavrarken güçsüzlükle; küçük parmağa vuran uyuşmayla. Ameliyatsız süre Aktivite düzenlemesi, egzersiz, bantlama ve gece ateli; tenisçi dirseğinde 6 ay. Eşik Kavrama gücünde ölçülebilir düşüş; sinir sıkışmasında ilerleyen his kaybı ve elde incelme.
  • Osteoporoz ve Kemik Sağlığı

    kemik erimesi, kırık riski
    Başlangıç Kemik yoğunluğu ölçümüyle, küçük bir darbeyle oluşan kırıkla ya da boyda kısalmayla. Ameliyatsız süre Ana tedavi ameliyatsızdır: ilaç, D vitamini, kalsiyum, egzersiz, düşme önleme; yıllarla. Eşik Cerrahi yalnız oluşmuş bir kırık için gündeme gelir; ilaç tedavisi kırık iyileştikten sonra da sürer.
  • Çocuk Ortopedisi

    kalça displazisi, duruş bozukluğu
    Başlangıç Yenidoğan kalça muayenesiyle, yürüyüş bozukluğuyla ya da bacaklar arasında farkla. Ameliyatsız süre Atel, breys ve düzenli izlem öne çıkar; süre büyüme dönemine göre planlanır. Eşik İzlemde düzelmeyen ya da ilerleyen bulgu; displazide tanının gecikmesi kararı öne alır. Ateşle topallama beklemez.

Cetveldeki başlıklar bir ameliyat önerisi değildir; her başlıkta ameliyatsız tedavi cerrahiden önce gelir. Tanı, tedavi seçimi ve süre muayene ile belirlenir; bu sayfa bir tanı aracı değildir.

Konu: İşlevin Geri Gelmesi

Cetveldeki her satırın altında aynı beş basamak var

Bu beş basamak poliklinikte hemen her şikâyette aynı sırayla işler. Kişiden kişiye değişen şey basamakların sırası değil, her basamakta geçirilen süre.

Hangi basamakta olduğunuzu bilmek, sonraki adımı beklenmedik olmaktan çıkarır.

Dördüncü basamak: cerrahi kararının ölçütleri

01

Şikâyet ve öykü

Bu basamak bir tanıyla değil, bir soru listesiyle biter: neyin arttırdığı, neyin geçirdiği, hangi işin yapılamadığı. Poliklinikten çıkarken elinizde bir tanı olmayabilir; olması gereken şey bir sonraki adımın adıdır.

02

Muayene ve görüntüleme

Bu basamağın çıktısı bir görüntü değil, bir cümledir: bulgu şikâyeti açıklıyor mu. Görüntüleme yalnız bu cümleyi değiştirecekse istenir; değiştirmeyecekse istenmez.

03

Ameliyatsız tedavi

Bu basamak bir süreyle değil bir hedefle başlar ve hedefe bakılarak biter. Program yazılırken, sonunda neye bakılacağı da yazılır: hangi ağrının azalması, hangi işin geri gelmesi beklendiği.

04

Eşik: cerrahi kararı

Bu basamakta yeni bir şey eklenmez; biriken şeyler birlikte okunur. Karar tek bir görüşmede değil, ölçütler aynı yöne işaret ettiğinde verilir.

05

İyileşme ve dönüş

Bu basamağın ölçüsü geçen gün sayısı değil, geri gelen işlevdir. Hangi işlevin hangi sırayla beklendiği cerrahiden önce yazılı hâle gelir.

Konu: Görüntüleme

Bu sayfadaki fotoğraflar temsilî görsellerdir; hekimin kendi kliniğinde çekilmemiştir.

“Ameliyat olacak mıyım?” sorusunun cevabı tek bir bulguya bağlı değil

Poliklinikte en çok sorulan soru bu ve cevabı tek bir filme ya da tek bir bulguya bakılarak verilmiyor. Planlı cerrahide karar, aşağıdaki üç ölçüt aynı yöne işaret ettiğinde veriliyor.

Cetveldeki sürenin dolması tek başına cerrahi anlamına gelmez; ölçütlerin bir araya gelmesi gerekir. Sayfanın başındaki acil bulgular bu değerlendirmenin dışındadır — onlar beklemez.

Bir cerrahın işi, ameliyat yapmak kadar ameliyat gerekmediğini söylemektir. Eşiğin geçilmediğini düşünüyorsam bunu söylerim; programın hangi noktasında olduğunuzu ve ne zaman tekrar görüşeceğimizi birlikte belirleriz. Eşik geçildiyse beklenen kazancı, olası riskleri, işlemin nasıl yapılacağını ve alternatiflerini anlatırım; kararı tek başınıza vermenizi beklemem.

  1. Ölçüt 01

    Şikâyetin ağırlığı

    Ağrı geceyi bölüyor mu, dinlenmede de sürüyor mu, günlük hayatı hangi ölçüde kısıtlıyor? Ölçü filmdeki görüntü değil, sizin yapamadığınız iştir: merdiven çıkmak, çorap giymek, beş yüz metre yürümek gibi somut bir iş.

  2. Ölçüt 02

    Yapısal bulgu şikâyeti açıklıyor mu

    Muayene ve görüntülemede saptanan hasarın, sizin anlattığınız şikâyeti gerçekten açıklaması gerekir. Görüntülemedeki her bulgu ağrının nedeni olmak zorunda değildir; şikâyetle uyuşmayan bir bulgu tek başına cerrahi gerekçesi olmaz.

  3. Ölçüt 03

    Ameliyatsız basamağın sonucu

    Yeterli süre ve uyumla uygulanmış bir programdan fayda alınıp alınmadığına bakılır. Sürenin sonunda dört şeyi birlikte değerlendiriyorum:

    • Gece ve dinlenme ağrısı azaldı mı
    • Somut bir işlev geri geldi mi
    • Ağrı kesici ihtiyacı ve sıklığı düştü mü
    • Program gerçekten uygulanabildi mi

    Programın hiç uygulanamadığı bir olguda cerrahi kararı vermek de doğru olmaz; önce nedenini konuşuruz.

Planlı cerrahide karar tek bir ölçüte değil, üç ölçütün birlikte değerlendirilmesine dayanır.

Ayak ve ayak bileğine ait temsilî bir grafi
Konu: Bulgu Değerlendirmesi
Eşik Geçilmediğinde

Eşik geçilmediğinde de elinizde bir plan olur: hangi tarihte, hangi bulguya bakarak yeniden değerlendireceğimizi yazılı hâle getiririz. Belirsiz bir “bekleyip görelim” yeterli değildir.

Tek başına cerrahi gerekçesi olmayan altı durum

Poliklinikte cerrahi gerekçesi sanılan ama tek başına gerekçe olmayan altı durum var. Bunlardan biri sizde varsa cerrahi dışlanmış olmuyor; o bulgu tek başına eşiği geçirmiyor.

  • Filmde kireçlenme görülmesi — şikâyetle uyumlu değilse
  • MR raporunda “yırtık” yazması — mekanik belirti yoksa
  • Ağrının uzun süredir var olması — ameliyatsız tedavi hiç denenmemişse
  • Yaş — tek başına ne cerrahiyi zorunlu kılar ne de engeller
  • Aynı tanıyla başka bir hastada ameliyat yapılmış olması
  • Ameliyatın daha hızlı sonuç vereceği beklentisi

Yola nereden gireceğinizi bilmeniz gerekmiyor

Şikâyetinizi doğru başlığa ve doğru basamağa yerleştirmek sizin işiniz değil; muayenenin ilk işi tam olarak bu. Yanlış satırı okumuş olmanızın bir maliyeti yok.

Randevu bu sitede alınmıyor; tarih ve saat seçimi Medicana Kâğıthane Hastanesi'nin kendi sisteminde yapılıyor. Randevu dışı sorular için Soru-Cevap bölümü var.

İlk görüşmede en çok zaman kazandıran üç şey

  • Bugüne kadar denenenler: hangi ilaç, kaç seans fizik tedavi, ne kadar süre
  • Yapamadığınız somut bir iş — “merdiven çıkmak”, “çorap giymek”, “beş yüz metre yürümek” gibi
  • Varsa eski görüntüler ve raporları — kendi başınıza yeni tetkik çektirmeniz gerekmiyor

İlk iki madde ameliyatsız basamağın nerede kaldığını gösterdiği için en çok zaman kazandıran bilgiler.

Randevu Al (yeni sekmede açılır) Soru Sor

Randevular Medicana Kâğıthane Hastanesi randevu sisteminde alınır; bağlantı yeni sekmede açılır.

randevu.leventhastanesi.com.tr

Bu sayfadaki süreler ve ölçütler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavi yerine geçmez.

  • Muayene Yeri Medicana Kâğıthane Hastanesi, Kâğıthane / İstanbul
  • Poliklinik Hafta içi 09:00–17:00 · Cumartesi 09:00–13:00
  • Telefon 0212 270 00 00
Benzer durumlarda sorulan sorular